Skip to content

Overige informatie dossier Persoonlijkheidsstoornissen

Als u meer wilt weten over persoonlijkheidsstoornissen kunt u hier terecht voor onder andere het bestellen van folders, het huidige cursusaanbod en links om aanvullende informatie te vinden.

Hieronder staan suggesties voor twee boeken over persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen.

Handboek persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Utrecht: De Tijdstroom – S.P.J. van Alphen, R.C. Oude Voshaar, F. Bouckaert & A.C. Videler.

In dit handboek benadrukken de auteurs de multidisciplinaire aanpak bij ouderen met persoonlijkheidsstoornissen. Daarbij is ook aandacht voor het systeem van de patiënt, dat zowel uit mantelzorgers als uit zorgprofessionals kan bestaan. In vignetten wordt de thematiek rijkelijk geïllustreerd vanuit de klinische praktijk.

Met dit handboek wordt een bijdrage geleverd aan de kennisontwikkeling op het gebied van ouderen met persoonlijkheidsstoornissen. Een groot aantal gerenommeerde Nederlandse en Belgische experts hebben daaraan meegewerkt.

Het boek is bedoeld voor de (na)scholing van professionals werkzaam of in opleiding in de ouderenzorg, zoals psychologen, psychiaters, specialisten ouderengeneeskunde, klinisch geriaters, (sociaal) psychiatrisch verpleegkundigen en verpleegkundig specialisten. Maar ook andere professionals die regelmatig ouderen in hun praktijk behandelen kunnen er hun voordeel mee doen

 

Ouderen met karakter - Noud Engelen & Bas van Alphen

In ‘Ouderen met karakter’ putten de auteurs uit opgedane praktijkervaring en recente wetenschappelijke inzichten. Het boek behandelt de boeiende relatie tussen ouder worden en de persoonlijkheid. Hoe beïnvloedt het ouder worden ons karakter en, omgekeerd, wat is de invloed van onze persoonlijkheid op het ouder worden? De wisselwerking tussen beide baart meestal geen zorgen, maar soms wordt het effect dat ouder worden op de persoonlijkheid heeft als een last ervaren en is er sprake van een stoornis.

Aan de hand van sprekende praktijkvoorbeelden komen de (diagnostische) kenmerken van een persoonlijkheidsstoornissen aan de orde. Daarbij ligt het accent op het herkennen van ouderen met een persoonlijkheidsstoornis in de verschillende domeinen van de ouderenzorg: de ggz, de verpleeg- en verzorgingshuissector, het ziekenhuis en de huisartsenpraktijk.

Deze groep ouderen wordt ook wel getypeerd als ‘ouderen met een gebruiksaanwijzing’. Zelf herkennen ze zich vaak niet in deze benaming, maar de omgeving meestal wel. Vandaar dat het boek een hoofdstuk wijdt aan de rol van de naastbetrokkenen, zoals mantelzorgers en professionals.

Links

Hier kunt u drie artikelen lezen waarin op een duidelijke, gemakkelijke manier beschreven staat hoe persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen eruit zien en wat u kunt doen in de omgang met ouderen met persoonlijkheidsstoornissen.

Van Alphen, B., & Heijnen, S. (2005). Ik ben er niet (cluster A).
Van Alphen, B., & Heijnen, S. (2006). Ikke, ikke en de rest kan stikken (cluster B).
Van Alphen, B., & Heijnen, S. (2006). Niemand ziet mij staan (cluster C).


Overige links zijn:

Expertpanel Persoonlijkheid & Ouderen (EPO) komt 3-4 keer per jaar bijeen bij RINO-Zuid in Eindhoven. Deelnemen aan EPO? Neem dan contact op met b.van.alphen@mondriaan.eu

Mondriaan: Topklinisch centrum voor ouderen met persoonlijkheidsstoornissen vormt het derdelijnszorgprogramma Persoonlijkheidsstoornissen binnen Mondriaan Ouderen

GGz Breburg: PersonaCura is een derdelijns expertisecentrum van GGz Breburg dat gespecialiseerd is in persoonlijkheidsproblematiek bij ouderen.

Zorgwijzer: Informatie over persoonlijkheidsstoornissen voor cliënten en professionals.

GGZ-richtlijnen toegespitst op persoonlijkheidsstoornissen. 

NKOP materiaal

Referenties

Bij het samenstellen van dit dossier is gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

van Alphen, S.P.J., & Engelen, G.J.J.A. (2018). Gerontologische Persoonlijkheidsstoornissen Schaal (GPS). Houten: Bohn Stafleu van Loghum.

van Alphen, S.P.J., Van Dijk, S.D.M., Videler, A.C., Rossi, G., Dierckx, E., Bouckaert, F., & Oude Voshaar, R.C. (2015). Personality disorders in older adults: Emerging research issues. Current Psychiatry Reports, 17, 538-545.

van Alphen, S.P.J., Rossi, G., Dierckx, E. & Oude Voshaar, R.C. (2014). DSM-5-classificatie van persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Tijdschrift voor Psychiatrie; 12. 816-820.

van Alphen, S.P.J., Bolwerk, N., Videler, A.C., Tummers, J.H.A., Van Royen, R.J.J., Barendse, H.P.J., Verheul, R., & Rosowsky, E. (2012). Age related aspects and clinical implementations of diagnosis and treatment of personality disorders in older adults. Clinical Gerontologist, 1, 27-41.

van Alphen, S.P.J., Sadavoy, J., Derksen, J.J.L., & Rosowsky, E. (2012). Editorial: Features and challenges of personality disorders in late life. Aging and Mental Health.

American Psychiatric Association (2014). Handboek voor de classificatie van psychische stoornissen: DSM-5. [Nederlandse vertaling van Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders (5th ed.).] Amsterdam: Boom.

Barendse, H.P.J., Thissen, A.J.C., Rossi, G., Oei, T.I. & van Alphen, S.P.J. (2013). Psychometric properties of an informant personality questionnaire (the HAP) in a sample of older adults in the Netherlands and Belgium, Aging & Mental Health, 17:5, 623-629.

Barendse, H.P.J., & Thissen, A.J.C. (2006). Hetero-Anamnestische Persoonlijkheidsvragenlijst (de HAP): handleiding. Den Bosch: Barendse & Thissen.

van Dijk, S.D.M., Derksen, J.J.L., Bouckaert, F., & van Alphen, S.P.J. (2018). Descriptieve en structurele diagnostiek. In: S.P.J. van Alphen, R.C. Oude Voshaar, F. Bouckaert, & A.C. Videler (Red.) Handboek persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen (pp. 37-52). Utrecht: De Tijdstroom.

van der Heijden, P., Ingenhoven, T., Berghuis, H., & Rossi, G. (2014). DSM-5 persoonlijkheidsvragenlijst (PID-5-NL). Nederlandstalige bewerking van The Personality Inventory for DSM-5 ® (PID-5) —Adult, 2011 (American Psychiatric Association). Boom: Amsterdam.

Hoekstra, H., & De Fruyt F. (2014). Handleiding NEO-PI-3 en NEO-FFI-3 Persoonlijkheidsvragenlijsten. Amsterdam: Hogrefe.

Lynch, T.R., Cheavens, J.S., Cukrowitz, K.C., Thorp, S.R., Bronner, L. & Beyer, J. (2007). Treatment of adults with co-morbid personality disorder and depression: a dialectical behaviour therapy approach. International Journal of Geriatric Psychiatry, 22, 131-143.

Penders, K. A., Rossi, G., Metsemakers, J. F., Duimel-Peeters, I. G., & van Alphen, S. P. (2016). Diagnostic accuracy of the Gerontological Personality Disorder Scale (GPS) in Dutch general practice. Aging & mental health, 20(3), 318-328.

Rossi, G., Debast, I., & van Alphen, S.P.J. (2018). Testdiagnostiek. In: S.P.J. van Alphen, R.C. Oude Voshaar, F. Bouckaert, & A.C. Videler (Red.) Handboek persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen (pp.53-66). Utrecht: De Tijdstroom.

Rossi, G., Debast, I., & van Alphen, S.P.J. (2016): Measuring personality functioning in older adults: construct validity of the Severity Indices of Personality Functioning – Short Form (SIPP-SF). Aging and Mental Health, 21, 703-711.

Schotte, C., & De Doncker, D. (1994). ADP-IV Vragenlijst. Edegem: Universitair Ziekenhuis Antwerpen.

Videler, A.C., van Alphen, S.P.J., van Royen, R.J., van der Feltz-Cornelis, C.M., Rossi, G., & Arntz, A. (2018). Schema therapy for personality disorders in older adults: A multiple-baseline study. Aging & Mental Health, 22, 738-747.

Videler, A.C., van de Sande, J.A.A.M., & van Alphen, S.P.J. Psychologische behandeling (2018). In: S.P.J. van Alphen, R.C. Oude Voshaar, F. Bouckaert & A.C. Videler (Red.). Handboek persoonlijkheidsstoornissen bij ouderen. Utrecht: De Tijdstroom.

Videler, A.C., Rossi, G., Schoevaars, M., van der Feltz-Cornelis, C., & van Alphen, S.P.J. (2014). Effects of schema group therapy in elderly outpatients: a proof of concept study. International Psychogeriatrics, 26, 1709-1717.

Young, J.E. & Brown, G. (1994). Young Schema Questionnaire. In J. E. Young (ed.), Cognitive Therapy for Personality Disorders: A Schema-Focused Approach , 2nd edn, revised (pp. 63–76). Sarasota, FL: Professional Resource Press.