Skip to content

Ouderen met een verstandelijke beperking en psychische klachten

In Nederland hebben minstens 160.000 mensen een verstandelijke beperking (niet specifiek ouderen). Dan spreken we over mensen die in beeld zijn bij zorginstellingen voor mensen met een verstandelijke beperking. De groep mensen met een lichte verstandelijke beperking of laag begaafdheid die gebruik maakt van de reguliere zorg is veel groter, maar veel minder in beeld. De laatste jaren is er een zichtbare groei van het aantal ouderen met een verstandelijke beperking, met name door een stijgende leeftijdsverwachting.  Ingeschat wordt dat 21 tot 27 % van de cliënten met een verstandelijke beperking tot de doelgroep ouderen behoort. Er is echter geen schatting te maken van het aantal mensen die licht verstandelijk beperkt zijn of laag begaafd en bij reguliere zorgaanbieders in beeld komen bij het ouder worden. Geschat wordt dat zeker dertig procent van de cliënten in de psychiatrie zwakbegaafd of licht verstandelijk beperkt is.

Bij ouderen met een verstandelijke beperking bestaat een verhoogde leeftijdsgerelateerde kwetsbaarheid, die vanaf de leeftijd van 50 jaar zichtbaar kan zijn. Bij mensen die functioneren op (zeer) ernstig verstandelijk beperkt niveau of mensen met het syndroom van Down, kan veroudering zelfs al vanaf de leeftijd van 40 jaar optreden (Maaskant, 1993).  Er wordt daarbij gesproken over een vroege geriatrische kwetsbaarheid zichtbaar door een opeenstapeling van ongunstige factoren gedurende de levensloop. Dit betreft onder andere het al aanwezig zijn van een aantal chronische ziekten, polyfarmacie en een slechtere fitheid door een ongezonder eetpatroon en te weinig beweging (Evenhuis, 2014). Maar ook is zichtbaar dat de afhankelijkheid van anderen groter is, mensen stressgevoeliger zijn en minder coping mechanismen en compensatiemechanismen hebben. Genoemd wordt dat er twee tot drie keer zo vaak gedrags- en psychische problemen en psychiatrische aandoeningen zichtbaar zijn (Dosen 2010).

Hier ziet u video’s van 1) late diagnose van een licht verstandelijke beperking 2) een mevrouw van 75 jaar met het syndroom en 3) dagbesteding voor ouderen.

Verder in dit dossier informatie over:

Wat is het?

Gevolgen en behandeling

Diagnostiek en behandeling

Overige informatie

Met dank aan mw Rianne Meeusen (orthopedagoog/GZ psycholoog bij GGz Eindhoven) die input heeft geleverd voor het schrijven van dit dossier (2016).